कला र संस्कृति विभाग: नेपाली सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा प्रतिबद्धता
नेपालको गौरवशाली कला, संस्कृति, र परम्परालाई जीवित राख्न र प्रवर्द्धन गर्न दुर्गा प्रसाईले एक समर्पित विभागको स्थापना गर्नुभएको छ – कला र संस्कृति विभाग। यो विभागले नेपाली कला, संस्कार, र मौलिक संस्कृतिको संरक्षण तथा समृद्धिमा योगदान पुर्याउने उद्देश्य राखेको छ। देशभरका सांस्कृतिक धरोहरलाई आधुनिक युगमा समेट्दै, नेपाली पहिचानलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा स्थापित गर्न यस विभागले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने लक्ष्य लिएको छ। कला र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण दुर्गा प्रसाईको कला र संस्कृति विभागले नेपालको परम्परागत कला, संगीत, साहित्य, नृत्य र अन्य सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिन्छ। यस विभागले नेपालको मौलिक चित्रकला, मूर्तिकला, हस्तकलालगायत विभिन्न कलात्मक सम्पदाको संरक्षण गर्दै ती क्षेत्रका कलाकार र सर्जकहरूलाई समर्थन पुर्याउने योजना बनाएको छ। विभागले कला र सांस्कृतिक सम्पदाहरूलाई संरक्षण गर्ने, परम्परागत प्रविधिहरूको अनुसन्धान गर्ने र विशेष कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेर तिनको महत्त्व बढाउने कार्यमा समेत संलग्न छ। सांस्कृतिक महोत्सव र कार्यशालाहरू कला र संस्कृति विभागले नेपालभर विभिन्न सांस्कृतिक महोत्सवहरूको आयोजना गरी सांस्कृतिक सम्पदालाई प्रचारप्रसार गर्ने कार्य गर्दै आएको छ। यो विभागले स्थानीय तथा राष्ट्रिय स्तरमा सांस्कृतिक महोत्सवहरू आयोजना गर्ने, कार्यशालाहरू सञ्चालन गर्ने, तथा सांस्कृतिक आदान-प्रदान कार्यक्रमहरूलाई प्रोत्साहन दिने लक्ष्य राखेको छ। यस्ता महोत्सव र कार्यशालाहरूले युवापुस्तालाई परम्परागत कला र संस्कृतिसँग जोड्न मद्दत गर्छ। लोक संस्कृति र परम्पराको प्रवर्द्धन नेपालको विविधतायुक्त लोक संस्कृति, परम्परा, र धर्मको प्रवर्द्धन गर्ने पनि यो विभागको मुख्य उद्देश्य हो। विभागले विभिन्न जनजाति र समुदायका सांस्कृतिक रीतिथितिलाई उजागर गर्दै ती समुदायको विशेषतालाई देशभर र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा प्रवर्द्धन गर्छ। संगीत र नृत्यजस्ता नेपाली लोककलाको अध्ययन, संरक्षण, र प्रदर्शनका लागि विशेष कार्यक्रमहरू आयोजना गरेर विभागले नेपाली पहिचानलाई थप उचाइमा पुर्याउन योगदान पुर्याउँदैछ। नयाँ पुस्तालाई सांस्कृतिक शिक्षा कला र संस्कृति विभागले नयाँ पुस्तालाई सांस्कृतिक ज्ञान दिन र तिनमा नेपाली परम्परा र संस्कृतिप्रति गर्व पैदा गर्न विशेष कार्यक्रमहरूको आयोजना गर्छ। शैक्षिक संस्थाहरूमा संस्कृति पाठ्यक्रममा आधारित कार्यशाला, सांस्कृतिक प्रदर्शन, तथा कला प्रतियोगिताहरूको आयोजना गर्दै विभागले नेपाली युवामा सांस्कृतिक चेतना अभिवृद्धि गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यसले गर्दा नयाँ पुस्तामा पनि नेपाली कला र संस्कृतिप्रति सम्मान बढ्ने र तिनले यसको संरक्षणमा योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपाली संस्कृतिको प्रवर्द्धन दुर्गा प्रसाईको नेतृत्वमा, यो विभागले नेपाली कला र संस्कृतिलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रवर्द्धन गर्ने योजना समेत अघि सारेको छ। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय कला तथा सांस्कृतिक महोत्सवहरूमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै, नेपाली सम्पदाको विशिष्टता र महत्त्वलाई विश्वभर फैलाउन विभागले काम गरिरहेको छ। निष्कर्ष दुर्गा प्रसाईको कला र संस्कृति विभागले नेपालमा मौलिक कला, संस्कृति, र सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। यस विभागको कार्यले नेपाली कला र संस्कृतिलाई थप समृद्ध र प्रचलित बनाउन मद्दत पुर्याउने विश्वास गरिएको छ। कला र संस्कृति मार्फत देशको पहिचानलाई जगेर्ना गर्ने यो प्रयासले नेपाली जनसमुदायमा सांस्कृतिक चेतना फैलाउने र भविष्यका पुस्तामा नेपाली पहिचान कायम राख्ने महत्त्वपूर्ण योगदान दिनेछ।
