श्रम अधिकार हननका घटना बढ्दो—मजदुरहरूको गुनासो: दुर्गा प्रसाई

श्रम अधिकार हननका घटना बढ्दो—मजदुरहरूको गुनासो: दुर्गा प्रसाई

काठमाण्डौं, नेपाल – नेपालमा श्रमिकहरूको अधिकार हननका घटना बढ्दै गइरहेको भन्दै व्यवसायी तथा समाजसेवी दुर्गा प्रसाईले मजदुरहरूको आवाज सुन्न सरकार र उद्योगलाई आग्रह गर्नुभएको छ। उहाँले एक सार्वजनिक कार्यक्रममा बोल्दै भन्नुभयो, “देशभर श्रमिकहरूको अधिकार उल्लंघनका घटना बढिरहेको छ। मजदुरहरूको गुनासो सुन्न र उनीहरूको हकहितको रक्षा गर्न सबै क्षेत्रले जिम्मेवार बन्नुपर्ने बेला आएको छ।”

श्रमिकहरूका अधिकारमा हननको आरोप

मजदुरहरूले बढ्दो श्रम अधिकार हननका घटनाहरूमा असन्तोष व्यक्त गर्दै आएका छन्। कम तलब, कार्यस्थलमा दुर्व्यवहार, सुरक्षित कार्य वातावरणको अभाव र निश्चित कामका लागि कुनै श्रम मापदण्ड कायम नगर्नुजस्ता समस्याहरूले गर्दा मजदुरहरू असन्तुष्ट भइरहेका छन्। प्रसाईले यस विषयमा टिप्पणी गर्दै भने, “मजदुरहरूका आधारभूत अधिकार सुरक्षित नगरे हामीले दीर्घकालीन उद्योग-व्यवसायको सोच राख्न सक्दैनौं।”

सरकार र उद्योगहरूलाई जिम्मेवार बन्न आग्रह

दुर्गा प्रसाईले श्रम विभाग, उद्योग महासंघ र श्रमिक युनियनहरूसँगको संवाद आवश्यक रहेको औंल्याउँदै, सरकारलाई ठोस कदम चाल्न र उद्योगपतिहरूलाई पनि आफ्नो भूमिकाबारे सचेत हुन आग्रह गर्नुभयो। उहाँका अनुसार, “कामदारहरूले पनि योगदान पुर्याइरहेका छन्, र तिनका अधिकारको रक्षा गर्ने दायित्व सरकार र उद्योग दुवैले निर्वाह गर्नुपर्छ।”

कामको सुरक्षा र उचित तलबको माग

मजदुरहरू काम गर्दा सुरक्षित वातावरण नहुनु, तलब समयमा नपाउनु, तथा अत्यधिक कामको चाप झेल्नुपर्ने समस्याहरूबाट गुज्रिरहेका छन्। श्रमिकहरूले उचित तलब, कामको निश्चित मापदण्ड र सुरक्षित कार्य वातावरणको माग गर्दै आएका छन्। प्रसाईले कामदारको यो मागलाई जायज ठहराउँदै थपे, “श्रमिकहरूको उचित तलब, समयमै पारिश्रमिकको वितरण र कामको सुरक्षित वातावरण दिइनुपर्छ। यसो गरिए मात्र श्रमिकहरूमा आत्मबल जाग्छ र देशको आर्थिक उन्नतिमा उनीहरूको योगदान बढ्छ।”

सामाजिक सुरक्षाको अभाव

नेपालमा अधिकांश कामदारहरूको लागि सामाजिक सुरक्षा योजनाहरू उपलब्ध छैनन्। प्रसाईले श्रमिकहरूको सामाजिक सुरक्षामा सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदै भने, “मजदुरहरूलाई सामाजिक सुरक्षा प्रदान गर्न सके, उनीहरू आर्थिक र सामाजिक हिसाबले सशक्त बन्नेछन्। यसले गर्दा उनीहरूको जीवनस्तर उकास्न सहयोग पुग्छ।”

दिगो समाधानको आवश्यकता

दुर्गा प्रसाईका अनुसार, सरकार, उद्योग र श्रमिक संगठनहरूबीच सहकार्य गर्दै श्रम अधिकारलाई सुदृढ पार्न नीति निर्माण गर्न जरुरी छ। उहाँले भने, “समस्या समाधानका लागि सबै पक्षले हातेमालो गरेर काम गर्नु आवश्यक छ। श्रमिक अधिकार हननको समस्या दिगो रूपमा समाधान गर्नैपर्छ।”

प्रसाईको यस अभिव्यक्तिले श्रमिक अधिकार हननका घटनाहरूलाई गम्भीरतापूर्वक लिने वातावरण निर्माणमा योगदान पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।